600 Bin Eser Dijital Kimlik ile Sahtecilikle Mücadelede Yeni Dönem

Kültür ve Turizm Bakanlığı (KTB), sahtecilikle mücadelede büyük bir adım atarak, müze teşhir ve depo alanlarındaki yaklaşık 600 bin eseri dijital kimliklendirme yöntemiyle güvence altına aldı.

Yapay Zeka Destekli Kimliklendirme

Bakanlık, yapay zeka algoritmaları kullanılarak geliştirilen ve DNA benzeri, gözle görülmeyen izler içeren özel bir teknoloji uyguladı. Bu yöntem sayesinde eserler kopyalanamayan, laboratuvar ortamında yeniden üretilemeyen ve eserlere zarar vermeyen kimyasal işaretleme ile tanımlandı.

KTB’nin 2023 yılında Savunma Sanayii Başkanlığı iş birliğiyle başlattığı "Tarihi Eserlerin Güvenliği İçin Kimliklendirme Projesi" kapsamında devam eden bu çalışma, sahtecilikle mücadelede önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.

Küresel Takip ve Denetim

Yapay zeka destekli TraceArt sistemi, Türkiye kökenli kültür varlıklarının küresel ölçekte takibini sağlıyor. Satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden yapılan taramalarla şüpheli eserler tespit edilerek uzman incelemesine yönlendiriliyor. Böylece sahtecilik vakalarına karşı etkin bir denetim mekanizması oluşturuluyor.

Müzecilikte Dijital Dönüşüm

Müzecilik Ulusal Envanter Sistemi (MUES) ile Türkiye genelindeki müzelerde bulunan kültür varlıklarının envanter bilgileri merkezi bir veri tabanında toplanıyor. Bu sistem sayesinde eserlerin tüm bilgileri dijital ortamda kayıt altına alınıyor ve süreçler daha hızlı, şeffaf ve izlenebilir hale geliyor.

MUES kapsamındaki Komisyon Modülü, kültür varlıklarının müzelere kazandırılması ve değer tespit süreçlerini dijital ortamda yürütürken, Özel Müzeler ve Koleksiyonlar Modülü ise özel koleksiyonların ulusal envantere entegrasyonunu sağlıyor.

Bakan Ersoy’dan Açıklama

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, dijital kimliklendirme uygulaması ve MUES sisteminin Türkiye'nin kültürel mirasının korunmasında teknolojik kapasiteyi artırdığını belirtti. Bakan Ersoy, "Bu uygulamalarla müzelerimizdeki eserlerin güvenliği en üst seviyeye çıkarılırken, sahtecilikle mücadelede önemli bir mesafe katedilmiştir" dedi.

TraceArt’ın Başarıları

2025 yılında aktif hale gelen TraceArt sistemi, yüzlerce eseri inceleme için işaretledi. Sistem, Britanya'dan geri alınan iki adet 16. yüzyıla ait İznik çinisinin tespitinde etkin rol oynadı. Satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden Türk kökenli kültürel varlıkları tarayarak şüpheli eserleri uzman incelemesine yönlendiren sistem, sahtecilik karşısında yeni bir savunma hattı oluşturuyor.