Avrupa Orduları Yapay Zekayı Savunma Sistemlerine Hızla Entegre Ediyor

Avrupa orduları, yapay zekayı (YZ) deneme aşamasından çıkararak temel savunma yeteneklerine hızla adapte ediyor. Bu kapsamda Almanya ve Ukrayna, Pazartesi günü yaklaşık 5 bin ortak YZ destekli orta menzilli taarruz insansız hava aracını içeren "Brave Germany" programını başlattı.

Berlin-Kiev iş birliği, kıtada imzalanan ve yapay zeka sistemlerini Avrupa ordularının karar alma mekanizmalarına ve silah sistemlerine entegre etmeye yönelik anlaşma ve projelerin en güncel örneği olarak dikkat çekiyor.

Avrupa Ordularında Yapay Zeka Kullanımı

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) yapay zeka araştırmacısı Laura Bruun, Avrupa ordularının son on yılda personel yönetimi, lojistik ve bakım desteği gibi alanlarda YZ çözümlerinden faydalandığını belirtiyor. Teknolojinin 2015’ten itibaren olgunlaştığını vurgulayan Bruun, bu tarihten sonra YZ kullanımının ordular için öncelik haline geldiğini ifade ediyor.

Bruun, "Basit YZ modelleri bile süreçleri optimize etmek için kullanılabiliyor. Örneğin Google Haritalar'da olduğu gibi, daha hızlı varış için alternatif rota önerileri sunabiliyor" diyor.

Yarı Otonom Silah Sistemleri ve Karar Destek Sistemleri

Bruun’a göre şu anda YZ yatırımları, yarı otonom silah sistemleri ve YZ destekli karar destek sistemleri üzerine yoğunlaşıyor. Yarı otomatik silahlarda YZ entegrasyonu mevcut ancak her zaman son kararı veren bir insan bulunuyor. Karar destek sistemleri ise savaş ortamında karar alma süreçlerine yardımcı olan çeşitli görevleri kapsıyor.

Avrupa’da Önde Gelen Ülkeler ve Yatırımlar

Bruun, Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık’ın YZ entegrasyonunda öncü olduğunu belirtiyor. Bu ülkeler, yapay zekanın hedefleme kabiliyetlerine entegrasyonunu hızlandırmak için yapay zeka şirketleriyle önemli sözleşmeler imzaladı.

Almanya Savunma Bakanlığı, 2023 yılında Münih merkezli Helsing AI ile Avrupa'nın yeni nesil Gelecek Muharebe Hava Sistemi (FCAS) için yapay zeka omurgası geliştirmek üzere anlaşma yaptı. Ayrıca Eurofighter’ın elektronik harp sistemine YZ entegre etmek için Helsing ve Saab Germany ile sözleşmeler imzalandı. Almanya’nın NATO envanterine entegre edilecek dolanan mühimmat üretimi için 269 milyon değerinde ayrı bir sözleşmesi bulunuyor.

Birleşik Krallık ise 2025'te dijital özellikli keşif ve taarruz ağı Asgard programını başlattı. Bu program, sensörler, karar destek araçları ve silahları birleştirerek karar alma süreçlerini iyileştirmeyi ve öldürücülüğü artırmayı hedefliyor. Ayrıca geçen yıl ABD’li savunma şirketi Palantir ile 1,5 milyar sterline kadar yatırım içeren stratejik ortaklık kurdu.

Fransa ise ABD’den bağımsız "egemen" askeri yapay zeka sistemleri geliştirme girişimleriyle öne çıkıyor. Ocak ayında Fransız hükümeti, Paris merkezli Mistral adlı YZ şirketiyle çerçeve anlaşması imzaladı. Reuters’a göre bu anlaşma, silahlı kuvvetlerin Mistral’in yapay zeka modelleri ve hizmetlerini kullanmasına olanak tanıyor.

Avrupa Kurumları ve Yeni Projeler

Avrupa Savunma Fonu (EDF) tarafından desteklenen birkaç yapay zeka projesi geçtiğimiz ay seçildi. Bunlar arasında devletlerin kullanımı için özel, sürdürülebilir ve verimli büyük dil modeli geliştirilmesi, egemen bir Avrupa YZ destek aracı ve YZ destekli topçu sistemi yer alıyor.

Hollanda Savunma Akademisi veri bilimi profesörü Roy Lindelauf, Avrupa'nın iyi planlanmış stratejileri olduğunu ancak bunları hayata geçirme hızının önemli bir konu olduğunu belirtiyor. "Karar alma süreçlerimizin uzun sürmesi endişe verici ve örgütlenme biçimimiz bu süreçleri yavaşlatabilir" diyor.

Ukrayna Faktörü ve Sahadaki YZ Kullanımı

Bruun, Avrupa’nın büyük ölçüde Ukrayna’nın sahadaki deneyimlerinden faydalandığını ifade ediyor. Ukrayna, istihbarat, veri analizi ve durumsal farkındalık gibi alanlarda yapay zeka kullanımına yönelik önemli uygulamalar geliştirdi.

Örneğin, Ukrayna tarafından geliştirilen Delta adlı yapay zeka destekli dijital muharebe yönetim sistemi; takip sistemlerini, radarları, uydu verilerini ve dijital harita platformlarını entegre ederek komutanların karar alma süreçlerine destek oluyor. NATO ile eşgüdüm içinde geliştirilen bu platform, dost birliklerin konumunu takip etmeye ve düşman mevzilerini tespit etmeye olanak tanıyor.

Ukrayna birlikleri ayrıca otomatik sevk ve hedef tespiti yapan dolanan mühimmat (kamikaze dronlar) kullanıyor. Bruun, bu sistemlerin tam anlamıyla otonom olmadığını, kararın hâlâ bir komutan tarafından verildiğini vurguluyor.

Reuters’a göre, Ukrayna Palantir ile birlikte savaşta toplanan muharebe verileriyle yapay zeka geliştiren "Brave1 Dataroom" projesi kapsamında iş birliği yapıyor. Bu iş birliği, hava saldırılarını ayrıntılı analiz eden ve büyük hacimli istihbarat verisini işleyen bir YZ sistemini de içeriyor.

Avrupa kurumları da savunma amaçlı yapay zeka kullanımında Ukrayna ile doğrudan çalışıyor. Geçen ay Avrupa Komisyonu, drone sürüleri için yapay zeka destekli siber savunma sistemi geliştirmeyi hedefleyen STRATUS projesini duyurdu. Projeye bir Ukraynalı taşeronun dahil olması, teknolojinin doğrudan savaş alanında test edileceği anlamına geliyor.

Bruun, Ukrayna’da mühimmatla bağlantısı kesilen sistemlerin "görevi tamamlayabildiği" deneylerin yapıldığını, böylece uçtan uca otomasyona doğru bir yönelim olduğunu belirtiyor. Ayrıca, Ukraynalı komutanların hedef belirleme kararlarında insan faktörünün bir darboğaz oluşturduğunu ve otomasyona geçişin dayanıklılığı artırdığını ifade ettiklerini aktarıyor.

Türkiye'nin savunma teknolojilerindeki gelişmeler de dikkat çekiyor. Özellikle elektronik harp dönemi ve savunma teknolojileri alanındaki yenilikler, Avrupa ordularının YZ entegrasyonunda önemli bir referans oluşturuyor.

Öte yandan, Avrupa'nın hava savunma sistemlerinde de önemli gelişmeler yaşanıyor. Türkiye'nin Çelik Kubbe ve yeni hava savunma sistemleri, çok katmanlı koruma ve elektronik harp teknolojileriyle öne çıkıyor.