Türkiye Savunma Harcamalarında 18. Sıraya Yükseldi: Küresel Askeri Bütçelerde Artış Sürüyor

Küresel savunma sanayi harcamalarındaki yükseliş, Türkiye için önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor. Ülkemiz, güçlü altyapısı ve ileri teknoloji kullanımıyla savunma alanındaki ilerlemesini sürdürüyor. 2025 yılında askeri harcamalar bakımından dünya sıralamasında 18. sıraya ulaşan Türkiye'nin savunma harcamaları 30 milyar dolara yükseldi.

Bu tutar, 2024 yılına göre yüzde 7,2, 2016 yılına kıyasla ise yüzde 94 oranında artış anlamına geliyor. 2025, Avrupa ve Ortadoğu'daki çatışmaların etkisiyle küresel savunma bütçelerinin 11. yıl üst üste artış gösterdiği bir yıl oldu.

Küresel Savunma Harcamalarında Rekor Seviyeler

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayımlanan raporlara göre, dünya genelinde hükümetler füze, uçak, savaş gemisi ve diğer askeri teçhizatlar için toplam 2,9 trilyon dolar harcadı. SIPRI Askeri Harcamalar ve Silah Üretimi Programı uzmanı Xiao Liang, bu yüksek harcamaların mevcut savaşlar, artan gerilim ve jeopolitik istikrarsızlığa karşı devletlerin bir refleksi olduğunu belirtiyor.

Liang, 2026 ve sonrasında da bu artış eğiliminin devam edeceğini öngörüyor. Ukrayna ve Gazze’deki krizlerin sürmesi, Sudan gibi bölgelerdeki çatışmaların ise küresel güvenlik ortamını daha kırılgan hale getirdiğine dikkat çekiliyor.

Türkiye'nin Savunma Sanayisindeki Yatırımları

Türkiye'nin Suriye, Irak ve Somali gibi operasyonları bu artışta etkili olurken, asıl büyümeyi yerli savunma sanayisine yapılan yatırımlar sağladı. Özel fonlara aktarılan pay yıllık yüzde 25 artarak toplam askeri harcamaların yüzde 22'sini oluşturdu.

Avrupa Askeri Harcamalarında Büyük Artış

2025 yılında küresel askeri harcamalardaki artışın öncüsü Avrupa oldu. Avrupa kıtasındaki savunma bütçeleri yüzde 14 yükselerek 864 milyar dolara ulaştı. 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, Avrupalı ülkelerin güvenlik algısını köklü şekilde değiştirdi. Bu ülkeler, caydırıcılığı artırmak ve ordularını modernize etmek için bütçelerini artırdı.

Liang, Avrupa’daki bu büyümenin Soğuk Savaş sonrası dönemde görülen en büyük yıllık büyüme olduğunu vurguluyor. Rusya ve Ukrayna'nın yüksek harcamalarının yanı sıra Orta ve Batı Avrupa ülkelerinin de silahlanma planlarını hayata geçirdiği belirtiliyor.

Almanya, Avrupa’da En Yüksek Askeri Harcamayı Yaptı

İspanya savunma bütçesini yüzde 50, Polonya yüzde 23 ve İtalya ise yüzde 20 oranında artırdı. Ancak Avrupa’nın en yüksek harcamasını 114 milyar dolarla Almanya gerçekleştirdi. Almanya bütçesindeki yüzde 24’lük artışla dünya genelinde en çok silahlanan dördüncü ülke oldu.

Almanya, 1990’dan sonra ilk defa NATO’nun belirlediği gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) içindeki yüzde 2’lik pay hedefini aşarak yüzde 2,3’e ulaştı. 2025 yılında yapılan yasal düzenlemelerle savunma harcamaları anayasal borç sınırlarından muaf tutuldu. ABD Başkanı Donald Trump döneminde NATO hedefi yüzde 2’den yüzde 5’e yükseltildi.

Almanya’nın askeri kapasite artırma çabası, sadece Rusya tehdidine değil, aynı zamanda ABD’ye olan askeri bağımlılığın azaltılması stratejisine de bağlı bulunuyor.

ABD ve Çin’in Askeri Harcamaları

ABD, 2025’te askeri harcamalarını geçen yıla göre yüzde 7,5 azaltarak 954 milyar dolara çekti. Bu düşüşün sebebi, Kongre’nin Ukrayna’ya yeni bir askeri destek paketi onaylamaması olarak gösteriliyor. Ancak Xiao Liang, 2026 bütçesinde yeniden büyük artışların olacağını, Ortadoğu ve Asya’daki gerilimlerin bu düşüşü geçici kıldığını ifade ediyor.

Pentagon verilerine göre, İran ile yaşanan savaşın ilk altı günlük maliyeti 11,3 milyar doları buldu.

Çin ise, ABD’den sonra en büyük ikinci savunma bütçesine sahip ülke olmayı sürdürüyor. SIPRI verileri Çin’in 31 yıldır kesintisiz harcama artışı yapan tek ülke olduğunu gösteriyor. 2025’te bütçesini yüzde 7,4 artıran Çin, 2035’e kadar planlanan askeri modernizasyon hedeflerine doğru ilerliyor.

Geçen yıl Çin, altıncı nesil savaş uçağı prototipleri test etti ve H-20 bombardıman uçağını operasyonel hale getirme konusunda önemli ilerleme kaydetti. Liang, Çin’in bu askeri güç gösterisinin Japonya, Tayvan ve Filipinler gibi komşu ülkelerin savunma harcamalarını artırdığını belirtiyor. Avustralya ve Japonya gibi ABD müttefikleri de savunmada kendi kendine yeterlilik konusunda artan baskı hissediyor.

Hindistan, 2025’te 92,1 milyar dolarlık harcamasıyla dünyada beşinci sıraya yerleşti. Bu artışta Çin ile yaşanan sınır gerilimleri ve Pakistan ile 2025’te yaşanan savaş etkili oldu. Her iki ülke, insansız hava araçları ve havacılık teknolojilerine yoğun yatırım yaptı.

Küresel Oranda Askeri Harcamaların GSYİH’ye Oranı Artıyor

Askeri harcamaların gayrisafi yurtiçi hasılaya (GSYİH) oranı, toplum kaynaklarının ne kadarının savunmaya ayrıldığına işaret eden "askeri yük" olarak tanımlanıyor. 2025 yılında bu oran küresel olarak yüzde 2,5’e yükselerek 2009’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Bu durum, hükümetlerin sadece nominal olarak değil, ekonomik kapasitelerine göre de orduya daha fazla kaynak ayırdığını gösteriyor. Xiao Liang, bu eğilimin eğitim, sağlık ve sosyal yardım gibi alanlarda kesintilere yol açabileceğini ve toplumların genel refahı üzerinde kalıcı etkiler bırakabileceği konusunda uyarıyor.