Avrupa Veri Ekonomisinde 500 Milyar Euro Hedefine Ulaşılamıyor

Yapay zekanın yükselişiyle birlikte "veri ekonomisi" kavramı gölgede kalsa da, Avrupa'nın veri pazarı ve veri ekonomisi önemli büyüklüğünü korumaya devam ediyor. Avrupa Komisyonu'nun 2025 yılına ilişkin hazırladığı rapora göre, Avrupa veri pazarı 2025'te 115 milyar euroyu aştı ve 2030'a kadar 148 milyar euroya ulaşması bekleniyor.

Daha geniş kapsamlı veri ekonomisi ise 2019'da 325 milyar euro değerindeydi ve bu, AB Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın yüzde 2,6'sına tekabül ediyordu. 2025 yılına kadar ise 500 milyar euroya ulaşması öngörülüyordu.

Veri Odaklı Şirketlerin Karşılaştığı Zorluklar

Avrupa'daki veri odaklı şirketlerin ölçek büyütmesi, küresel rekabette daha etkin hale gelmesi ve AB ekonomisinden daha fazla fayda sağlamasının önündeki engeller sektörler arasında büyük ölçüde benzerlik gösteriyor. Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamındaki kişisel veri tanımının çok geniş olması, şirketlerin AB üyesi ülkelerdeki farklı GDPR uygulamalarında yolunu bulmasını zorlaştırıyor.

Avrupa Veri Koruma Kurulu'nun (EDPB) bağlayıcı olmayan tavsiye ve yönergeleri ise sınırlı destek sağlıyor. Büyük şirketler, çoğunlukla Avrupalı olmayanlar, yerel otoritelerle muhatap olma ve EDPB'ye itiraz etme kaynaklarına sahipken, küçük şirketler AB genelindeki parçalı kuralların üstesinden tek başlarına gelmek zorunda kalıyor.

GDPR'deki Değişiklik Talepleri ve Jeopolitik Korkular

GDPR'de değişiklik yapmak, AB'de oldukça hassas bir konu olarak görülüyor. Birçok mahremiyet savunucusu ve veri koruma otoritesi bu fikre temkinli yaklaşıyor. Ayrıca, AB ile ABD arasındaki jeopolitik gerilimler ve Avrupalıların verilerinin AB dışına çıkabileceğine dair endişeler, reformların önünde engel oluşturuyor.

Dijital Omnibus ve Avrupa Komisyonu'nun Yaklaşımı

Avrupa Komisyonu, dijital alanda düzenlemeleri sadeleştirmek amacıyla bir dizi girişim üzerinde çalışıyor. DG CONNECT Genel Müdür Yardımcısı Renate Nikolay, 26 Ocak 2026'da LIBE Komitesi toplantısında, Dijital Omnibus paketlerinin ABD lobiciliğiyle bağlantısı olmadığını açıkladı. Nikolay, sadeleştirme gündeminin mevcut ABD yönetimi göreve gelmeden önce geliştirildiğini ve Avrupa işletmelerinin düzenleyici yükler konusundaki endişelerine yanıt olduğunu belirtti.

Ancak bazı gruplar sadeleştirme girişimlerini "ABD lobiciliği" olarak nitelendirerek Avrupa hassasiyetlerini istismar ediyor ve Avrupalı şirketlerin taleplerini görmezden geliyor.

Konsey’in GDPR Değişiklik Önerisini Reddetmesi

Komisyon, GDPR'de kişisel verilerin ne zaman yeterince takma adlandırılmış sayılacağı, kişisel veri tanımı ve veri sahiplerinin hakları gibi konularda şirketlere netlik getirmek için mütevazı değişiklikler önerdi. Ancak bu öneriler, Konsey tarafından geri çevrildi.

Konsey, EDPB rehberine dayanan mevcut uygulamaya geri dönerek, kişisel veri tanımıyla ilgili ifadeleri metinden çıkarıp, Avrupalı işletmeleri belirsizlik içinde bıraktı.

Veri Koruma ve İnovasyon Arasında Denge Arayışı

Avrupa Veri Koruma Kurulu, AB üyesi ülkelerde GDPR uygulamalarını uyumlaştırmaya çalışsa da, bu süreç yıllar alıyor ve bağlayıcı olmadığı için şirketlere hukuki netlik sağlamıyor. Polonyalı teknoloji hukukçusu Mikołaj Barczentewicz, EDPB yönergelerinin bağlayıcı olmamasının şirketleri olası yaptırımlardan tam olarak korumadığını vurguluyor.

Barczentewicz, GDPR uygulamasının, mahremiyetin yanı sıra iş dünyası, inovasyon ve kamu yararını dengeli şekilde gözeten bağımsız denetim mekanizmaları eklenerek ciddi şekilde reforme edilmesi gerektiğini savunuyor.

Avrupa Birliği'nin dünyanın en iyi veri koruma rejimlerinden biriyle övünmesine rağmen, veri koruma otoriteleri ile işletmeler arasında, mahremiyet ile inovasyon ve koruma ile izin arasında doğru dengenin kurulup kurulamayacağı hâlâ belirsizliğini koruyor.

Bu durum, AB'nin rekabetçilik hedefleri, ekonomik kriz riski ve Avrupalı işletmeleri güçlendirme ihtiyacı ışığında Avrupa'nın geleceğini şekillendirecek önemli bir konu olarak öne çıkıyor.

Bu makale ilk olarak EU Tech Loop sitesinde yayımlanmış olup bir anlaşma kapsamında Euronews'te yeniden yayımlanmıştır.