Büyük Teknoloji Şirketleri Yapay Zekaya 700 Milyar Dolar Yatırıyor: Avrupa Rekabette Geri Kaldı

Son dönemde birçok büyük teknoloji firması bilanço açıklamalarını yaptı. Ancak Wall Street’in en çok dikkatini çeken veri, 2026 için tahmin edilen toplam sermaye harcamalarının 700 milyar dolar (590,3 milyar €) üzerine çıkması oldu. Bu harcamaların büyük kısmı yapay zeka altyapısı, ürünleri ve hizmetlerine odaklanacak.

Geçen yıl yapay zekaya yönelik yaklaşık 460 milyar dolar (387 milyar €) harcama yapan teknoloji devleri, 2026’da yatırımlarını ciddi oranda artırıyor. Harcama sıralamasında Amazon lider konumda; şirket tek başına 200 milyar dolar (170 milyar €) yatırım planlıyor. Bu rakam, Yunanistan’ın yıllık milli gelirine yakın bir büyüklükte.

Alphabet (Google’ın ana şirketi) yaklaşık 185 milyar dolar (155 milyar €), Meta 135 milyar dolar (113 milyar €), Microsoft ise 105 milyar dolar (88 milyar €) yatırım yapacak. Oracle, 2026 sermaye harcaması tahminini önceki rakamların 15 milyar dolar (12,6 milyar €) üzerine çıkararak 50 milyar dolara (42,1 milyar €) yükseltti. Tesla da harcamalarını yaklaşık 20 milyar dolara (16,8 milyar €) çıkararak iki katına çıkarmayı planlıyor. Apple ise 13 milyar dolar (10,9 milyar €) seviyesinde kalmaya devam ediyor.

Apple, geçen ay Google ile çok yıllı bir ortaklık duyurdu. Buna göre Google’ın Gemini yapay zeka modelleri, Apple Intelligence’ın sonraki nesline entegre edilecek. Ortaklık, Siri’nin yenilenmesine ve cihaz içi yapay zeka özelliklerinin güçlendirilmesine odaklanacak. Bu sayede Apple, yapay zeka geliştirme maliyetlerinin bir kısmını dış kaynakla karşılamayı amaçlıyor.

Nvidia ise bilanço ve tahminlerini bu ay açıklayacak. Şirket genellikle yapay zeka yatırımlarında bulut devleri kadar harcama yapmıyor. Nvidia, GPU (özel işlemci) satıcısı olarak diğer teknoloji firmalarının veri merkezi donanım yatırımlarından önemli pay alması bekleniyor. CEO Jensen Huang, şirketin veri merkezi gelirlerinin 2026 sonunda 500 milyar dolara (421,2 milyar €) ulaşacağını öngörüyor.

Wall Street’te Yatırımcıların Çelişkili Tepkisi

Büyük teknoloji şirketlerinin 2026 için planladığı devasa harcamalar Wall Street’te karışık duygular yaratıyor. Yatırımcılar yapay zeka çağında rekabet avantajı için yatırımların zorunlu olduğunu kabul ediyor. Ancak bu harcamaların büyüklüğü, borçlanma artışı ve hisse geri alımlarının nadiren durdurulması nedeniyle endişe yaratıyor.

Tarihsel olarak teknoloji şirketleri, hisse geri alımlarıyla yatırımcılara büyük servet transferi yapıyordu. Ancak yapay zeka çağında bu dinamik tersine dönmeye başladı. 2025’in son çeyreğinde teknoloji sektöründeki hisse geri alımları 12,5 milyar dolardan fazla azalarak 2018’den beri en düşük seviyeye indi. Bunun yerine şirketler borç piyasalarına yöneldi.

Morgan Stanley, 2026’da hiper ölçekli bulut şirketlerinin yaklaşık 400 milyar dolar (335,7 milyar €) borçlanacağını tahmin ediyor. Bu, 2025’teki 165 milyar doların (138,5 milyar €) iki katından fazla. Yüksek kredi notlu ABD şirket tahvili ihracı da 2,25 trilyon dolarla (1,88 trilyon €) rekor kırabilir. Alphabet’in Kasım ayında 20 milyar dolarlık tahvil satışı buna örnek teşkil ediyor.

Rothschild & Co analisti Alex Haissl, Amazon ve Microsoft’un notlarını düşürdü. Haissl, yatırımcıların Amazon ve Microsoft’un CapEx planlarını eski bulut 1.0 ekonomisi çerçevesinde değerlendirdiğini belirtti. Ancak yapay zeka patlamasının çok daha maliyetli olabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bu kaygı, sermaye harcamalarının artmasıyla daha fazla analist tarafından paylaşılıyor.

Avrupa’nın Sanayi ve Teknoloji Açığı

Büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka yarışını finanse ettiği devasa sermaye dönüşümü, Avrupa’nın rekabette nerede durduğuna dair önemli soruları gündeme getiriyor. Avrupa Birliği açısından bakıldığında, ABD ile karşılaştırma oldukça çarpıcı. Amerikan teknoloji devleri yılda yaklaşık 600 milyar € harcarken, AB’nin eşgüdümlü çabaları tek bir ABD şirketinin mali gücüne yaklaşmakta zorlanıyor.

Brüksel, kamu-özel yatırımları artırmayı hedefleyen Yapay Zeka Fabrikaları girişimi ve 2025 Nisan’da başlatılan Yapay Zeka Kıtası Eylem Planı ile karşı hamle yapmaya çalışıyor. Ancak rakamlar durumu net gösteriyor. Avrupa’nın egemen bulut altyapısına yönelik harcamalarının 2026’da 11,5 milyar € civarında olması bekleniyor. Yıllık bazda yüzde 83 artış anlamına gelse de ABD’nin donanım yatırımları karşısında oldukça düşük kalıyor.

Fransız Mistral AI şirketinin CEO’su Arthur Mensch, geçen yıl ABD şirketlerinin her yıl yeni bir Apollo programı büyüklüğünde yatırım yaptığını söylemişti. Mensch, Avrupa’nın Yapay Zeka Yasası ile iyi bir düzenleyici çerçeve kurduğunu ancak sadece düzenlemeyle hesaplama gücünde üstünlük sağlanamayacağını vurguladı. Mistral, Avrupa’daki az sayıdaki direnç noktalarından biri olarak fiziksel varlığını agresif biçimde genişletiyor.

2025 sonlarında ASML’nin desteklediği 1,7 milyar €’luk fonlama turunun ardından Mistral, 2026 için 1 milyar €’luk CapEx planı açıkladı. Şirket bu hafta İsveç’in Borlänge kentinde büyük bir veri merkezi inşaatına başladı. Bu yatırım, Fransa dışındaki ilk büyük altyapı yatırımı olmasının yanında Avrupa’nın stratejik özerkliği açısından da önemli. İsveçli veri merkezi işletmecisi EcoDataCenter ile ortak yürütülen projede, AB’nin sıkı veri standartları ve İsveç’in yeşil enerjisi kullanılacak tesise yaklaşık 1,2 milyar € harcanacak.

ABD’li teknoloji devleri ise Avrupa’daki düzenleyicileri yumuşatmak için "yarı egemen" çözümler sunuyor. Almanya ve Portekiz’de veri yerelleştirme vaatleriyle yerel bulut bölgeleri oluşturuluyor. Microsoft, Portekiz’de yapay zeka altyapısına 10 milyar doların üzerinde yatırım yapacak; Google ise Almanya için 5,5 milyar euroluk yatırım planlıyor.

Ancak eleştirmenler, bu çözümlerin teknik olarak hâlâ ABD ana şirketlerine bağlı olduğunu, dolayısıyla Avrupa sanayisinin Amerikan ekonomisi ve dış politikasına kırılgan kaldığını savunuyor.

2026 ilerledikçe tablo netleşiyor: ABD, yapay zeka üstünlüğü için tüm kaynaklarını ve kredi notunu ortaya koyuyor. Sermayesi sınırlı ve temkinli hareket eden Avrupa ise hedefli yatırımlar ve düzenlemelerle giderek Amerikan teknolojisiyle daha entegre bir dünyada egemen bir alan yaratmayı amaçlıyor.