İran Savaşı ve Sosyal Medyada Yapay Zeka Deepfake'lerinin Algı Üzerindeki Etkisi

İran savaşı, yapay zeka (YZ) destekli video üretiminin kamuoyunun algısını nasıl şekillendirdiğini ve çatışmaya taraf ülkelerin kendi anlatılarını oluşturmadaki rolünü gözler önüne serdi. Bu durum, savaşın taraflarında güçlü duygusal tepkilere yol açarak hükümetlerin sıkı kontrol önlemleri almasına neden olabiliyor.

Deepfake ve Dezenformasyonun Yayılması

YZ video teknolojilerine kolay ve ucuz erişim, savaşın başlangıcından itibaren sosyal medyayı sahadaki çatışma görüntüleri, sivillerin durumu ve çeşitli açıklamalarla birlikte, YZ ürünü deepfake videolar ve fotoğraflarla doldurdu. Bu durum, savaşın gerçekliği hakkında ciddi dezenformasyonun yayılmasına zemin hazırlıyor.

"Gerçek zamanlı çatışma sahneleri ve füze saldırılarını gösterdiği iddia edilen dramatik videolar, sosyal medyada hızla yayılarak milyonları yanlış yönlendiriyor," dedi Katar’daki Northwestern Üniversitesi’nde medya analitiği doçenti Marc Owen Jones, Euronews Next’e konuşurken.

Dijital Cephede Savaş ve Anlatı Mücadelesi

Kamuoyunun sosyal medya ve çevrimiçi siyaset aracılığıyla şekillenmesini inceleyen Jones, İran savaşında sosyal medyanın tüm taraflar ve destekçileri tarafından "kalpleri ve zihinleri kazanmak" için yoğun şekilde kullanıldığını vurguladı. Amerikan tarafında, "Hollywood tarzı kliplerle harmanlanmış, empatiyi reddeden ve aşağılama estetiğini yücelten" içeriklerin öne çıktığını belirtti.

Öte yandan, İran ve destekçilerinin sık sık ABD ile alay eden meme içerikleriyle yer aldığı, ancak YZ ile üretilen birçok görselin İran’ın askeri başarılarını abarttığı ve bu şekilde Körfez ülkelerinde gerilimi azaltmaya yönelik baskı oluşturduğu ifade edildi.

YZ'nin Yanlış Bilgi Yayımındaki Rolü

YZ teknolojilerindeki gelişmeler, yanlış bilginin hem yayılmasını kolaylaştırıyor hem de daha inandırıcı hale getiriyor. Bu araçlar sayesinde herkes saniyeler içinde yüksek kaliteli video, görüntü ve ses dosyaları oluşturabiliyor. Örneğin, ABD uçak gemisi USS Abraham Lincoln’ün denizde yanmakta olduğu iddia edilen videolar, o kadar gerçekçiydi ki Başkan Donald Trump, generallerine videonun doğruluğunu kontrol ettirdiğini açıkladı. Trump daha sonra Truth Social platformunda "Sadece yanmıyordu değil, hedef bile alınmamıştı; İran böyle bir şey yapmamayı iyi bilir!" yorumunu yaptı.

Ayrıca, ABD askerlerinin ağladığını veya Körfez şehirlerindeki binaların yıkıldığını gösterdiği iddia edilen ve sonradan yalanlanan videolar da örnekler arasında yer aldı. Jones, "YZ kullanımı büyük boyutlara ulaştı ve tespit edilmesi giderek zorlaşıyor" dedi.

Hız, Doğrulama ve Viral Söylentiler

İçeriğin çevrimiçi ortamda hızla yayılması, sıradan kullanıcıların gerçek ile sahteyi ayırt etmesini güçleştiriyor. Jones, doğrulanmış bilginin çatışma ortamlarında genellikle gecikmeli ulaştığını, bunun ise boşluğu anlık yayılan yanlış bilgilerin doldurduğunu belirtti. İnsanların kaygılı olduğu anlarda bilgiye aç olduğunu ancak bu bilgilerin çoğunun yanlış çıktığını ekledi.

Geçen hafta, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun öldüğüne dair iddialar viral oldu. Bazı kullanıcılar, Netanyahu’nun ofisinin 13 Mart'ta yayınladığı düşük kaliteli videoda görsel bozulmalar fark etti ve Netanyahu’nun elinde altı parmak varmış gibi görünen bu durumun YZ kullanımının tipik bir işareti olduğunu ileri sürdü. Jones, "Netanyahu'nun Yeni Videosundaki Yüzük Detayı Ölüm İddialarını Yeniden Tartışmaya Açtı" dedi. Netanyahu, söylentileri yalanlamak için birkaç video yayımlasa da spekülasyonlar çevrimiçi devam ediyor.

Botlar, Koordineli Kampanyalar ve Hiciv

Çevrimiçi içeriklerin bir kısmı, dikkat dağıtmak, ikna etmek veya kamuoyunu etkilemek üzere yürütülen koordineli kampanyaların parçası olabilir. Jones, "Şüpheli, anonim hesapların isimlerini defalarca değiştirdiğini, kim olduklarına dair ipucu olmadığını, ancak sahte haberler ve YZ videoları paylaştıklarını" belirtti. Bu hesapların çoğunun devlet destekli aktörlere veya sansasyonel içerikten kazanç sağlamaya çalışan kişilere bağlı olduğunu ifade etti.

Bazı otomatik hesaplar (botlar), belirli anlatıları paylaşarak gerçek destekten daha yaygın görünmelerini sağlıyor. Bununla birlikte, YZ ile üretilen tüm videolar aldatıcı amaç taşımıyor; bazıları özellikle parodi ve hiciv amaçlı yapılıyor. Bu içerikler genellikle Trump ve Netanyahu gibi liderleri taklit edip alay ediyor ancak gerçek video sanılabiliyor.

Jones, "YZ ile oluşturulan deepfake’ler kritik bir eşiği aştı; önceden ipucu veren aksaklıklar ortadan kalktı ve bu teknoloji artık akıllı telefonu olan herkesin erişebileceği seviyeye geldi" dedi.

Güven Erozyonu ve Bilgi Kirliliği

Yanıltıcı bilgilerin artması, gerçek ile kurmacayı ayırt etmeyi zorlaştırıyor. Jones, "Sosyal medyada yanlış bilgi doğru haberlerden on kata kadar daha hızlı yayılıyor ve düzeltmeler ilk yanlış iddia kadar geniş kitlelere ulaşamıyor ya da inandırıcı olmuyor" diye belirtti. Ayrıca, öfkenin doğrulamadan paylaşımı tetiklediğini ve kötü niyetli aktörlerin bunu kullandığını söyledi.

Savaş devam ederken sosyal medyada da mücadele sürüyor. İnsanlar, yanlış bilgi, hiciv ve manipüle edilmiş içeriklerin iç içe geçtiği karmaşık bir ortamda gerçek bilgiyi ayırt etmeye çalışıyor.