600 Binin Üzerindeki Eser Dijital Kimlik ve Yapay Zeka ile Korunuyor

Türkiye’de Bakanlık envanterinde kayıtlı 600.000’den fazla kültür varlığı, özel olarak geliştirilen kimyasal işaretleme teknolojisiyle güvence altına alındı. Bu yöntem, kopyalanamayan ve laboratuvar ortamında yeniden üretilemeyen özellikleriyle eserlerin zarar görmeden kimliklendirilmesini sağlıyor.

Müze teşhir ve depo alanlarında bulunan eserlerin büyük çoğunluğunun dijital kimliklendirilmesi, sahtecilikle mücadelede önemli bir dönüm noktası oluşturdu. Gözle görünmeyen ve yapay zeka algoritmalarıyla oluşturulmuş DNA benzeri izler içeren bu teknoloji, eser güvenliğini üst seviyeye taşıyor. Ayrıca, sistemin yüksek doğrulama kapasitesi sayesinde eserlerin takibi daha etkili bir şekilde gerçekleştiriliyor.

Yapay Zeka Destekli TraceArt Sistemi ile Küresel İzleme

Bakanlık, yapay zeka destekli TraceArt sistemi aracılığıyla Türkiye kökenli kültür varlıklarını küresel ölçekte takip ediyor. Satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden yapılan taramalarla şüpheli eserler tespit edilerek uzman incelemesine gönderiliyor. Bu sayede sahte eserlerle mücadelede yeni bir dönem başlatılmış oldu.

MUËS ile Dijital Envanterde Yeni Dönem

MUËS (Müzecilik Ulusal Envanter Sistemi), Türkiye genelindeki müzelerdeki kültür varlıklarının bilgilerini merkezi bir veri tabanında topluyor. Sistemin sunduğu dijital kayıt altyapısı sayesinde süreçler daha hızlı, şeffaf ve izlenebilir hale geliyor. Komisyon Modülü ile müzelere eser kazandırma ve değer tespit süreçleri uçtan uca dijital ortamda yürütülürken, Özel Müzeler ve Koleksiyonerler Modülü sayesinde özel koleksiyonlar da ulusal envantere entegre ediliyor.

Bakan Ersoy’dan Teknolojiyle Kültürel Mirasın Korunmasına Vurgu

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, dijital kimliklendirme uygulaması ve MUËS sisteminin Türkiye’nin kültürel mirasını korumada teknolojik kapasiteyi artırdığını belirtti. Bakan Ersoy, "Bu uygulamalarla birlikte müzelerimizdeki eserlerin güvenliği en üst seviyeye çıkarılırken, sahtecilikle mücadelede de önemli bir mesafe kat edilmiştir." değerlendirmesinde bulundu.

TraceArt Sistemi’nin Başarıları

2025 yılında faaliyete geçen TraceArt sistemi, yüzlerce eseri inceleme için işaretledi. Sistem, Britanya’dan geri alınan iki 16. yüzyıla ait İznik çinisinin tespitinde de etkili rol oynadı. Bakanlık, yapay zeka destekli "Kültür Varlığı Tanımlama Projesi" kapsamında internet ortamında Türkiye kökenli kültür varlıklarının takibi, tespiti ve arşivlenmesine yönelik çalışmalarını sürdürüyor.