Manisalı Lise Öğrencileri Madenlerde Gaz Risklerini Yapay Zeka ile Belirledi

Manisa'da bir grup lise öğrencisi, yer altı madenlerinde bulunan tehlikeli gaz kaynaklı riskleri önceden tespit etmek amacıyla yapay zekâ destekli bir sistem geliştirdi.

Projede Drone, Lidar ve Gaz Sensörleri Kullanıldı

Salihli Gençlik Merkezi'nin bilimsel çalışmalarına katılan farklı okullardan lise öğrencileri Yiğit Efe Erdoğmuş, Ahmet Altuğ Çolak ve Emir Gündoğan, 2025 yılında kazaları azaltmak için bu projeyi hazırlamaya karar verdi. Tasarımda, dron üzerine yerleştirilen lidar (ışık algılama ve mesafe ölçümü) ve gaz sensörleri kullanıldı. Lidar sensörü sayesinde mekanların 3 boyutlu haritası çıkarılırken, dronun dört farklı noktasına konumlandırılan gaz sensörleri zararlı gazların yoğunluğunu tespit edip, bu verileri harita üzerinde işaretledi.

Yapay Zekâ ile Gaz Değişimleri Analiz Edildi

Öğrenciler, topladıkları verileri yapay zekâ aracılığıyla analiz ederek gazların zamana bağlı değişimini ve olası riskleri inceledi. Bu proje, TÜBİTAK 57. Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri İzmir Bölge Yarışması Sergisi'nde sergilendi. Doğal Afetler ve Afet Yönetimi kategorisinde bölge birincisi olan çalışma, Türkiye finallerine katılmaya hak kazandı.

Patent Başvurusu Yapıldı

Takımın danışmanı bilişim teknolojileri öğretmeni Ertuğ Gözaydın, AA muhabirine öğrencilerle ortaokuldan beri birlikte çalıştıklarını ve lise döneminde Salihli Gençlik Merkezi atölyelerinde projeler geliştirdiklerini anlattı. TÜBİTAK yarışması kapsamında yer altı madenlerindeki gaz kaynaklı patlamalar üzerine araştırma yaptıklarını belirten Gözaydın, farklı ortamlarda test ettikleri sistemlerinde %92 doğruluk oranı elde ettiklerini ifade etti. Bu alanda benzer disiplinlerde çalışmalar bulunmadığını vurgulayan Gözaydın, "Patent başvurumuzu yarışma başlamadan önce yaptık." dedi.

Öğrencilerden Proje Amacı ve Detaylar

Öğrencilerden Yiğit Efe Erdoğmuş, 12 yıl önceki Soma maden faciasının hafızalarında olduğunu belirterek, "İnsansız hava araçlarını madenlerde nasıl faydalı kullanabiliriz?" sorusuyla yola çıktıklarını söyledi. Erdoğmuş, "Projemizle madenlerdeki kazaları önlemeyi ve riski erken tespit etmeyi hedefledik." dedi.

Ahmet Altuğ Çolak, madenlerde biriken zararlı gazları önceden tespit ederek can kayıplarının önüne geçmek istediklerini belirtti. Lidar sensörüyle mekanların 3 boyutlu haritasını çıkardıklarını ve geliştirdikleri algoritmalarla dronun rotasını oluşturduklarını anlattı. Çolak, "Gaz sensörlerimiz dronun dört yanından gaz algılaması yapıyor ve bu verileri üç boyutlu haritaya işliyoruz." ifadelerini kullandı.

Emir Gündoğan ise mevcut çözümlerin genellikle tek bir katmanda algılama yaptığını, ancak geliştirdikleri yapay zekanın tüm katmanları analiz ettiğini söyledi. Gündoğan, "Hem haritalama verilerini hem de gazların zamana göre değişimini analiz ederek diğer algılama sistemlerinin ulaşamadığı doğruluk oranına ulaştık." dedi.