Orta Asya Girişim Ekosistemi 2025'te 320 Milyon Dolarlık Risk Sermayesine Ulaştı

Orta Asya bölgesinin girişim sermayesi pazarı, RISE Research tarafından gerçekleştirilen ve 200'den fazla girişim ile 40'tan fazla yatırımcı ve piyasa uzmanının katıldığı anket temel alınarak hazırlanan "Orta Asya'da Start-up'lar ve Girişim Sermayesi 2026" raporuna göre, 2025 yılında yaklaşık 320 milyon ABD doları (295 milyon avro) seviyesine ulaştı.

Bu veriler, Taşkent'te düzenlenen Orta Avrasya Girişim Forumu (CEVF) 2026 kapsamında tartışıldı. Forum, Orta Asya, Avrupa, ABD, Güneydoğu Asya ve MENA ülkelerinden yatırımcılar, girişim fonları ve teknoloji şirketlerinden oluşan yaklaşık 800 katılımcıyı bir araya getirdi.

Beş etkinlik boyunca forum, 50 ülkeden 5 binden fazla katılımcıya ev sahipliği yaptı ve 34 milyon doları (31 milyon avro) aşan anlaşmaların yapılmasına zemin hazırladı.

Ekonomik Büyüme ve Özel Sektörün Rolü

Orta Asya için ekonomik kalkınma danışmanı Charlie Morris, etkinliğin bölgedeki ekonomik yapısal değişimlerin geniş bir yansıması olduğunu ifade etti. Morris, "Bu, Orta Asya'da özel sektör öncülüğünde ekonomik büyüme için çok olumlu bir işaret; bunun bölgenin geleceği açısından kritik öneme sahip olduğunu biliyoruz" dedi.

Özbekistan ve Kazakistan Yatırımları

Forumda sunulan veriler, Özbekistan ve Kazakistan'da yatırım faaliyetlerinde kayda değer artışlar olduğunu ortaya koyuyor. Özbekistan'da doğrudan yabancı yatırımlar, 2026'nın ilk iki ayında 8,3 milyar dolar (7,6 milyar avro) seviyesine yükseldi; yıl sonu hedefi ise 53 milyar dolar (48,7 milyar avro) olarak belirlendi.

Girişim ve girişim sermayesi ekosisteminin toplam değeri, 2024-2025 döneminde 3,9 milyar dolar (3,6 milyar avro) olarak hesaplandı. Şu anda 750'den fazla aktif girişim bulunurken, toplam sermayesi 180 milyon doları (165 milyon avro) aşan 15 girişim sermayesi fonu faaliyet gösteriyor.

Hükümetin planları arasında, 2030 yılına kadar girişim sayısını 5 bine çıkarmak, 200 şirketin uluslararası pazarlara açılmasını desteklemek ve girişim sermayesi yatırımlarının hacmini 2 milyar dolara (1,8 milyar avro) yükseltmek yer alıyor.

Morris, Euronews'e yaptığı açıklamada, "Sadece Birleşik Krallık'tan değil, Avrupa, ABD ve Güneydoğu Asya'dan da giderek daha fazla yatırımcının Orta Asya'ya geldiğini görüyoruz. Bu ortaklıklar ve küresel bağlantılar, bölgenin başarısı için vazgeçilmezdir" dedi.

Kazakistan'da ise girişim sermayesi yatırımları 209 milyon ABD dolarına (192 milyon avro) yükselirken, start-up'ların toplam değerlemesi 2,16 milyar ABD dolarını (2 milyar avro) aştı.

Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Bakanlığına göre, 2023-2025 döneminde bu yatırımların büyük bir kısmı yapay zeka alanında gerçekleşti. Yapay zeka girişim sermayesi finansmanı yaklaşık 14 milyon dolardan 73 milyon dolara yükselerek ülkedeki toplam girişim sermayesi yatırımlarının yarısından fazlasını oluşturdu. Bu girişimler, kurumsal yazılım, endüstriyel otomasyon, pazarlama, eğitim ve sağlık gibi alanlarda uygulamaya yönelik çözümler geliştiriyor.

Ödüller ve Destek Programları

Forum sırasında Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Star Venture programının Orta Asya'daki ilk dönemi için seçilen 13 finalisti açıkladı. Bunların yedisi Özbekistan'dan; Hyper App, IMAN, OSNOVA, Robosell, Tezbor, UYSOT ve Verifix firmaları yer aldı.

Politika Çerçeveleri ve Gelişim

Özbekistan yetkilileri, fikir geliştirme, ürün oluşturma, pazara giriş ve ölçek büyütmeyi kapsayan dört aşamalı bir destek sistemi uygulamaya koyuyor. Bu sistemde hibe programları, vergi teşvikleri, eş finansman mekanizmaları ve ihracat destekleri bulunuyor.

Red Team Accelerator kurucusu ve CEO'su Evgeny Frolov, düzenleyici önlemlerin devlet girişimlerinin gelişim hızını etkilediğini belirtti. Frolov, girişimcilik alanında 2024 Kasım ayında yayımlanan cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ekosistemin gelişimini desteklediğini vurguladı. "Birçok yeni fon ortaya çıktı ve hem ekosistem hem de ülke bu hareket ve hedeflere hazır" dedi.

Bölgesel Yatırımlar ve İşbirlikleri

Yatırım faaliyetleri Orta Asya içinde giderek artan sınır ötesi iş birliklerini içeriyor. Kazakistan merkezli GWM Capital'in kurucusu Arman Bataev, Astana Uluslararası Finans Merkezi'ndeki ortaklarla işlerin yapılandırılması ve pazara girişlerin desteklenmesi için çalıştıklarını aktardı.

İlk defa bu foruma katılan Bataev, benzer etkinliklerin değerli bağlantılar kurmasına imkan sağladığını belirtti. Şirketi, Astana Uluslararası Finans Merkezi'ndeki en büyük danışmanlık firmalarından biriyle iş birliği yaparak müşterilerine lisans alma, işlemleri yapılandırma ve Kazakistan borsalarında menkul kıymet ihracı konularında destek veriyor.

Bataev, bölgesel projelerin yatırım ararken sınırlarının ötesine bakmaya başladığını ifade etti. "Şu anda hem Kazakistan'dan hem de bölgeden birçok proje Özbekistan'daki yerel fonları aktif şekilde inceliyor" dedi ve IT Park Ventures'ın geçen yıl portföyünde 70-80 civarında proje bulunduğunu hatırlattı.

Hackonnect kurucu ortağı Madina Zakirova, özel sermayenin rolünün genişlediğini ve geleneksel işletmelerin giderek daha fazla start-up ekosistemine dahil olduğunu söyledi. "CS Angels Club, geçen yılı 300 bin dolar (275 bin avro) yatırım ile kapattı. Daha önce finansmanın ana kaynağı devlet veya bankalardı; bu nedenle bu gelişme çok umut verici" ifadelerini kullandı.