Palantir, AWS ve Anthropic'in Yapay Zeka Teknolojileri İran'a Karşı Nasıl Kullanılıyor?

28 Şubat Cumartesi günü İsrail ve ABD, İran'a yönelik büyük çaplı hava saldırıları gerçekleştirdi. Bu operasyonlarda, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney dahil olmak üzere üst düzey birçok isim hedef alınarak öldürüldü.

Bu gelişme, Tahran'daki istihbarat ve gözetim gücünün kapsamı üzerine İsrail ve ABD istihbarat çevrelerinde tartışmalara yol açtı. Özellikle yapay zekanın bu süreçteki rolü dikkat çekiyor.

ABD Ortadoğu Komutanlığı ve Anthropic Yapay Zekası

Wall Street Journal'ın haberine göre, ABD Ortadoğu Merkez Komutanlığı (CENTCOM), operasyonda Anthropic firmasına ait yapay zeka araçlarını kullandı. Bu araçlar, ABD merkezli veri analizi şirketi Palantir'in hükümetlere sağladığı platformlar üzerinden entegre edildi.

Amazon Web Services ve İsrail'in İstihbarat Altyapısı

İran'ın misilleme saldırılarında Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Amazon Web Services (AWS) veri merkezinin hedef alınması tartışmaları daha da artırdı. İsrail hükümeti ve ordusu, 2021 yılında Google ve AWS ile 1,2 milyar dolarlık Project Nimbus anlaşması imzaladı. Bu işbirliği, teknolojik araçların devasa bir istihbarat havuzuna dönüşmesini sağladı.

+972 Magazine ve The Guardian'ın haberlerine göre, İsrail ordusu Gazze'deki hemen hemen tüm bireylere ilişkin sinyal istihbaratı, sosyal medya verileri ve gözetleme görüntülerini AWS sunucularında depoluyor. AWS ayrıca, "Lavender" ve "Gospel" gibi yapay zekaya dayalı hedef belirleme sistemlerine yüksek işlem gücü sağlıyor. Bölgesel veri merkezleriyle verilerin İsrail dışına çıkmaması ve yerel yasalara uyumu temin ediliyor.

Palantir'in Rolü ve Yapay Zeka Platformu

Ortadoğu'daki çatışmalarda adından sıkça söz ettiren Palantir, AWS üzerinde çalışacak şekilde optimize edilmiş durumda. Şirketin yazılımları, AWS bulutunda bulunan ham verileri alıp temizleyerek analiz edilebilir hale getiriyor. Palantir, verilerin toplanma yöntemini belirlemek yerine, mevcut karmaşık sistemlerin üzerine oturarak farklı kaynaklardan gelen verilerin entegrasyonunu ve analizini hızlandırıyor.

Palantir'in "Gotham" gibi platformları aracılığıyla bireylerin ayrıntılı profilleri oluşturulabiliyor, sosyal ağları haritalandırılabiliyor ve hareketleri takip edilebiliyor. Bu platformlar, sosyal medya verileri, polis raporları, konum geçmişi gibi çeşitli kayıtları entegre ederek dinamik bir gözetim ağı oluşturuyor.

2023 yılında tanıtılan "Yapay Zeka Platformu (AIP)" ise büyük dil modelleri dahil olmak üzere en yeni yapay zeka teknolojilerinin güvenli şekilde kullanılması için tasarlandı. Palantir, AWS ile iş birliği yaparak Anthropic’in Claude yapay zeka modellerini ABD savunma ve istihbarat kurumlarının kullanımına sundu. CENTCOM'un da bu modelleri kullanarak büyük veri analizleri yapıp durumsal bilgiler ürettiği belirtiliyor.

Anthropic ile Pentagon Arasındaki Gerilim

İran'a yönelik saldırıdan önce ABD Başkanı Donald Trump, federal kurumların Anthropic teknolojisini kullanmasını yasaklamış ve Pentagon’a mevcut sistemleri kaldırması için 6 aylık geçiş süresi tanımıştı. Şirketin CEO'su Dario Amodei, yapay zekanın ABD içinde kitlesel gözetim ve insan denetimi olmadan çalışan otonom silah sistemlerinde kullanılmasına izin vermeyeceklerini belirtiyor. Pentagon ise yapay zekayı tüm yasal amaçlarla kullanma hakkını savunuyor.

Wall Street Journal'ın haberine göre, Trump’ın yasağına rağmen İran saldırısında Claude yapay zekası kullanıldı.

Yapay Zekanın Operasyondaki İşlevi

WION News analizine göre, yapay zeka istihbarat değerlendirmesi kapsamında tehditleri, hedef mevzilerini ve durumsal farkındalığı analiz etmek için kullanıldı. Ayrıca hedef belirleme sürecinde yüksek değerli hedeflerin yerini tespit edip önceliklendirmeye ve doğrulamaya yardımcı oldu. Savaş senaryolarının simülasyonunda ise olası sonuçları modelleyerek riskleri ve ikincil hasarı tahmin etti.

İsrail'in 8200 Birimi ve Yapay Zeka Yatırımları

İsrail, savaş ve askeri operasyonlarında yapay zekaya ciddi yatırımlar yapıyor. Ülkenin istihbaratında 8200 Birimi olarak bilinen, Dayan Kampı'nda bulunan ve sinyal istihbaratı, siber güvenlik ile veri analizinden sorumlu üst düzey birim bu alanda öncü konumda bulunuyor.

The Nation'a konuşan bir kaynak, İsrail Savunma Kuvvetleri'nde hedef kavramını dönüştüren yapay zeka sistemlerini geliştiren Veri Bilimi ve Yapay Zeka Merkezi'nin varlığını vurguluyor. Bu sistemlerin bir kısmı Palantir tarafından sağlanıyor. 2024 yılında Palantir CEO'su Alex Karp, Tel Aviv'de İsrail Savunma Bakanlığı ile bir anlaşma imzalayarak, çok sayıda gizli istihbarat raporunu kullanan bir yapay zeka platformu sağladı.

İran'ın Nükleer Denetimi ve Palantir'in Mosaic Platformu

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), 2015'ten beri İran'ın nükleer faaliyetlerini izlemek için Palantir'in yapay zeka platformu Mosaic'i kullanıyor. Başlangıçta terörle mücadele ve istihbarat için tasarlanan bu sistem, uydu görüntüleri, ticaret kayıtları, sosyal medya hareketleri ve meta verileri analiz ederek çıkarımlarda bulunuyor.

IAEA'nın Haziran 2025'te yayımladığı rapor, 12 günlük ABD-İsrail-İran savaşı öncesinde İran'ın nükleer silah geliştirmediği iddiasını sorgulayan önemli bir belge oldu. Ancak İran ve Rusya bu raporu reddetti. IAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, savaş sonrası CNN'e verdiği röportajda İran'ın nükleer silah geliştirdiğine dair kanıt olmadığını belirtti ve raporların insan çıktısı olduğunu vurguladı.

Bu savaşta İsrail, İran'ın nükleer programını varoluşsal tehdit olarak değerlendirerek Tahran ve İsfahan gibi bölgelerdeki nükleer tesislere ve askeri üslerine büyük hava saldırıları düzenledi. ABD ise savaşın dokuzuncu gününde İran'daki üç büyük nükleer tesisi bombaladı.

Mosaic Programının Eleştirileri ve Kullanımı

IAEA'nın kullandığı Mosaic sisteminin bir varyasyonu, İsrail Savunma Kuvvetleri tarafından Gazze Şeridi ve Lübnan'daki İran destekli militanlara karşı kullanılıyor. Eleştirmenler, Mosaic'i "uranyum için Azınlık Raporu" olarak adlandırıyor. Bu ifade, suçluların suç işlemeden önce tespit edilip cezalandırıldığı Steven Spielberg filmine referans veriyor.