Yapay Zekanın İklim Vaatleri Sorgulanıyor: Emisyon Azaltımı İddiaları Zayıf Kanıtlarla Destekleniyor

Yeni yayımlanan bir rapor, yapay zeka (YZ) şirketlerinin ürünlerinin karbon emisyonlarını önemli ölçüde azaltabileceği yönündeki iddialara ciddi kuşkular getiriyor. Yapay zekanın çevresel etkilerine dair tahminler büyük farklılıklar gösterirken, bilimsel ve kurumsal veriler arasında çelişkiler bulunuyor.

Veri Merkezlerinin Emisyonları ve Enerji Ajansı Tahminleri

Ocak ayında Patterns dergisinde yayımlanan bir çalışma, sadece veri merkezlerinin 2025 yılında 32,6 ila 79,7 milyon ton arasında karbondioksit salımı gerçekleştirmiş olabileceğini belirtti. Bu rakam, küçük bir Avrupa ülkesinin yıllık emisyonlarına eşdeğer kabul ediliyor. Buna karşın, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) yapay zekanın enerji sektöründeki yenilikleri hızlandırarak 2035'e kadar küresel emisyonları yüzde 5 oranında azaltabileceğini öne sürüyor. IEA ayrıca, YZ'nin bilim insanlarının yeni güneş enerjisi teknolojileri ve pil kimyalarını geliştirmek için malzeme testlerini kolaylaştırabileceğini ifade ediyor.

Beyond Fossil Fuels'in İddiaları İnceleme Altında

Alman sivil toplum kuruluşu Beyond Fossil Fuels, YZ'nin emisyon azaltımı vaatlerine dair hangi tür kanıtların sunulduğunu değerlendirmek amacıyla, dünyanın en büyük YZ şirketleri ve IEA gibi kurumların iklimle ilgili 150'den fazla iddiasını analiz etti. Raporda, bu iddiaların sadece yüzde 26'sının yayımlanmış akademik makalelere dayandığı, yüzde 36'sının ise hiçbir somut kanıt sunmadığı ortaya kondu. Kalan iddialar şirket raporları, medya haberleri, STK yayınları veya yayımlanmamış akademik çalışmalara dayanıyor. Analizde, şirket kaynaklarının hakemli kanıtlar veya birincil verilerle desteklenmediği vurgulandı.

Google ve Diğer Şirketlerin İddiaları Değerlendirildi

Örneğin, Google teknolojinin ölçeklenmesi halinde 2030'a kadar küresel sera gazı emisyonlarını yüzde 5 ila 10 oranında azaltabileceğini iddia ediyor. Ancak araştırmacılar bu iddianın, danışmanlık firması Boston Consulting Group'un 2021 tarihli bir blog yazısına dayandığını ve Google'ın müşterileriyle yaşadığı deneyimlere göre hesaplandığını tespit etti. Bu nedenle Google'ın açıklaması "görünüşte anekdotsal kanıtlara dayanan büyük küresel iklim faydalarının projeksiyonu" olarak nitelendiriliyor.

Dar Kapsamlı Yapay Zeka Modellerinin Gerçek Etkisi

Bazı YZ şirketleri, dar kapsamlı ve yüksek kaliteli veri tabanlarında eğitilen modellerin çevre açısından daha faydalı olduğunu savunuyor. Ancak IEA Başkanı'nın Euronews'e Davos'ta verdiği demeçte Avrupa'nın geleceğinin her şeyin elektrikleşmesinde olduğu belirtilirken, araştırmacılar bu tür modellerin emisyonları anlamlı şekilde azaltabildiğine dair hakemli kanıtların yetersiz olduğunu söylüyor. Ayrıca, ChatGPT, Gemini veya Copilot gibi üretken yapay zeka sistemlerinin kayda değer ve doğrulanabilir emisyon azaltımı sağladığına dair tek bir örnek bile bulunamadı.

Yapay Zeka Endüstrisinin Enerji Kullanımı ve Sonuçlar

Basın bülteninde, "Bu faydalar gerçek olsa bile, üretken yapay zeka endüstrisinin enerji kullanımındaki büyük artışla bağlantısızdır ve onun gölgesinde kalmaktadır" ifadesi yer aldı. Yazarlar, sonuçların yapay zeka teknolojilerinin iklim açısından faydasız olduğu anlamına gelmediğini, ancak bu sistemlerin çalışması için gereken enerji karşısında emisyon azaltımına dair kanıtların çok az olduğunu vurguluyor.

Euronews Next, iklimle ilgili tahminlerin doğruluğu hakkında açıklama almak amacıyla OpenAI, Microsoft, Google ve IEA ile iletişime geçti.